کره جنوبی: الگوی نوین مدیریت انرژی در عصر مدرن

کره جنوبی، کشوری با وسعت کوچک و اقتصادی بزرگ، به عنوان یک الگوی موفق در مدیریت انرژی شناخته می‌شود. این کشور با وجود کمبود منابع انرژی بومی، توانسته است با سیاست‌های هوشمندانه و آینده‌نگر، توازن میان تولید و مصرف برق را حفظ کند. به گزارش پتروشیمی آنلاین و به نقل از خبرگزاری مهر، امین کاظمی، پژوهشگر سیاست‌گذاری انرژی شرق آسیا، در گفت‌وگویی به بررسی دلایل موفقیت کره جنوبی و درس‌هایی که این کشور برای ایران به همراه دارد، پرداخته است.

کاظمی می‌گوید: «کره جنوبی برخلاف کشورهای نفت‌خیز منطقه، تقریباً هیچ منبع انرژی فسیلی قابل توجهی ندارد، اما در زمره ۱۰ اقتصاد برتر دنیا قرار دارد». این پیشرفت به سیاست‌های انرژی عقلانی و مبتنی بر فرهنگ مشارکتی بستگی دارد که در آن تمامی بخش‌ها، از دولت تا شهروندان و از صنایع تا مدارس، نقش‌آفرینی می‌کنند.

مدیریت انرژی در کره جنوبی به عنوان یک پروژه ملی تعریف شده است. هر سال، دولت با پیش‌بینی دقیق اوج مصرف، کمپین‌های ملی برای تشویق به صرفه‌جویی برگزار می‌کند. جالب است که این سیاست‌ها تنها به کوتاه‌مدت محدود نمی‌شوند؛ بلکه دولت به طور همزمان بر روی پروژه‌های انرژی بادی، خورشیدی و واردات برق از کشورهای همسایه سرمایه‌گذاری می‌کند تا شبکه‌ای مقاوم و انعطاف‌پذیر بسازد.

در بخش صنعتی، کره جنوبی از تجهیزات پیشرفته و سنسورهای هوشمند برای مدیریت مصرف و پایش لحظه‌ای انرژی استفاده می‌کند. کارخانه‌ها موظف به رعایت استانداردهای مصرف هستند و بر اساس یک مدل تشویقی-توبیخی، هر بنگاهی که مصرفش را بیش از سطح مجاز کاهش دهد، تخفیف مالیاتی جدی دریافت می‌کند. این رویکرد باعث شده که کره جنوبی پایین‌ترین شدت انرژی (Energy Intensity) را در صنعت بین اقتصادهای در حال توسعه داشته باشد.

در حوزه خانگی، موفقیت کره جنوبی بیشتر به فرهنگ‌سازی و مشوق‌های ملموس وابسته است. هر خانواده با کنتورهای هوشمند و اپلیکیشن‌های اختصاصی، به‌صورت آنلاین و لحظه‌ای، مصرف برق خود را مشاهده می‌کند. این شفافیت باعث افزایش مسئولیت‌پذیری شده و برنامه‌هایی چون «هفته صرفه‌جویی ملی» با حضور مدارس و سلبریتی‌ها برگزار می‌شود. همه اقشار جامعه، از دانش‌آموزان تا بازنشستگان، خود را در قبال پایداری انرژی مسئول می‌دانند.

کاظمی تصریح می‌کند که در کره جنوبی یارانه همگانی انرژی وجود ندارد و مصرف بالاتر به معنی پرداخت بهای بیشتر است. این مدل پلکانی تعرفه‌ها عملاً پرمصرف‌ها را وادار به صرفه‌جویی می‌کند، در حالی که گروه‌های آسیب‌پذیر مشمول کمک‌هزینه و خدمات هدفمند می‌شوند تا عدالت اجتماعی حفظ گردد. شجاعت سیاسی در حذف یارانه‌های غیرعادلانه یکی از علل موفقیت این کشور است.

دولت کره هم ناظر سفت و سخت است و هم میدان‌دار مشوق و ابتکار. شبکه‌ای از مشاوران انرژی شهری وجود دارد که به طور مستقیم با خانوارها و بنگاه‌ها ارتباط برقرار کرده و آموزش می‌دهند. شرکت‌های خصوصی نیز تشویق به سرمایه‌گذاری در راهکارهای نوآورانه انرژی می‌شوند. به بیان دیگر، کره جنوبی تیم‌ورک کل جامعه را در حوزه برق فعال کرده است.

کاظمی در پایان خاطرنشان می‌کند: «اگر ایران بخواهد بحران تراز انرژی خود را حل کند و وارد دوران تولید و مصرف هوشمند شود، تجربیات کره جنوبی می‌تواند راهگشا باشد». او به یکپارچگی سیاست‌گذاری، شفافیت و هوشمندسازی، تعرفه‌گذاری عادلانه، فرهنگ‌سازی مستمر و مشوق برای نوآوری به عنوان کلیدهای موفقیت اشاره می‌کند.

این الگوی موفق نشان می‌دهد که تحول واقعی در صنعت برق بدون «حکمرانی هوشمند»، مشارکت مردم و فناوری پیشرفته ممکن نیست. ایران با داشتن ظرفیت فنی و اجتماعی لازم، می‌تواند این موفقیت را تکرار کند؛ کافی است صدای بخش خصوصی، مردم و متخصصان به سیاست‌گذاران برسد و مدل‌های خردمندانه جایگزین تصمیمات مقطعی شود. آینده مدیریت انرژی با نگاهی کل‌نگر، شفاف و مشارکتی ساخته می‌شود و این درس بزرگ کره برای تمامی کشورها، به ویژه ایران، است.